Τρίτη, 6 Μαρτίου 2012

Ή θα αλλάξουν πολλά, ή...

Οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και ο κίνδυνος μιας ελληνικής Βαϊμάρης

του Πάνου Καζάκου

Η δεύτερη διεθνής συμφωνία για συνδρομή προς την Ελλάδα υπό όρους (συνοπτικά Μνημόνιο ΙΙ) υλοποιείται. Η κυβέρνηση έχει αποδυθεί σε αγώνα δρόμου για την ψήφιση διαφόρων νόμων.
Το Μνημόνιο ΙΙ διαφέρει από το πρώτο. Προβλέπει:
  • Πρώτον, τη διαγραφή μεγάλου μέρους του ελληνικού χρέους, μείωση των επιτοκίων δανεισμού, επέκταση των περιόδων αποπληρωμής του υπόλοιπου χρέους. Οι ρυθμίσεις αυτές έπρεπε να είχαν γίνει εξαρχής, αλλά ούτε οι εταίροι ήταν προετοιμασμένοι για μια τέτοια μετάλλαξη του συστήματος της ευρωζώνης ούτε η επίσημη Ελλάδα έτοιμη να αναλάβει τις δικές της ευθύνες. 
  • Δεύτερον, το Μνημόνιο ΙΙ προβλέπει ενισχυμένη εποπτεία της εφαρμογής των όρων οικονομικής πολιτικής (παρουσία επιτόπου επιθεωρητών της Επιτροπής, εκταμιεύσεις μόνον αν εκπληρώνονται συγκεκριμένοι όροι). 
  • Τρίτον, συνοδεύεται από διευρυμένη τεχνική βοήθεια για την ανάπτυξη με την αξιοποίηση πάσης φύσεως εξωτερικών πόρων.
Η προσαρμογή της χώρας όπως προβλέπεται στο Μνημόνιο ανήκει στην κατηγορία των μεταρρυθμίσεων μεγάλης κλίμακας.
Δεν σημαίνει αλλαγή πολιτικής (στόχων ή και μέσων) σε μια συγκεκριμένη περιοχή πολιτικής, ας πούμε στην εκπαίδευση, αλλά σε πολλές περιοχές και σχεδόν ταυτόχροναΕπίσης, οι μεταρρυθμίσεις που προβλέπονται είναι αλληλένδετες. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να πραγματοποιηθούν ως δέσμη για να αποδώσουν, άλλως η στασιμότητα στη μια θα εξουδετερώνει την πρόοδο της άλλης. 
Επομένως, αλλάζουν ουσιωδώς την ποιότητα των οικονομικών και πολιτικών σχέσεων, το περιβάλλον εντός του οποίου δραστηριοποιούνται άτομα και επιχειρήσεις.
Από πλευράς ουσίας, πρόκειται για μια δεύτερη μεγάλη προσπάθεια μετάβασης από τον κρατικισμό του παρελθόντος σε μια ανοιχτή οικονομία με νοικοκυρεμένη δημόσια διοίκηση. Σε πιο τεχνική διατύπωση (και παρά τις επιφυλάξεις για επιμέρους μέτρα ή για κρίσιμες παραλείψεις) συνεπάγεται, συνολικά, τη συστηματική αντιμετώπιση των αποτυχιών του κράτους και, συναφώς, τη μετάβαση από μια κοινωνία προσοδούχων (rent-seeking society) σε μια κοινωνία στην οποία αποκαθίστανται διαμετρικά αντίθετες αξίες. 
Με την έννοια αυτή έχει καθεστωτικό χαρακτήρα.

Στην ψηφοφορία για την έγκριση των βασικών κειμένων του Μνημονίου ΙΙ στις 12 Φεβρουαρίου εκδηλώθηκαν ανοιχτά οι εντάσεις που συσσωρεύονταν στο πολιτικό μας σύστημα και κατέληξαν σε αποχωρήσεις ή διαγραφές πολλών βουλευτών. 
Το εύρος και το βάθος των αλλαγών εξηγούν τις δυσκολίες της Βουλής και των μεγάλων κομμάτων που λειτουργούσαν σε μια πελατειακή και συντεχνιακή λογική. 
Το Μνημόνιο ΙΙ σηματοδοτεί μια πολιτική οικονομία που έχει ως στόχο την οικονομική ανάπτυξη, την παραγωγικότητα, την επιχειρηματικότητα. Αποβλέπει, με απλά λόγια, στο γενικό καλό και θίγει τα περιχαρακωμένα ειδικά συμφέροντα εντός του κράτους και γύρω από αυτό.
Στη δημόσια συζήτηση (και εν μέρει στη Βουλή) δεν έγινε σαφής η γενική κατεύθυνση ή, αν θέλετε, η φιλοσοφία του προγράμματος, ούτε αν και πόσο τα διάφορα μέτρα είναι συμβατά με τη γενική κατεύθυνση ή προκύπτουν από αυτή. Οι περισσότερες παρεμβάσεις το κατατεμάχιζαν (και κατατεμαχίζουν) σε θραύσματα. Το αποτέλεσμα ήταν να χάνεται η συνολική εικόνα σε φαινομενικά ασύνδετες μεταξύ τους «λεπτομέρειες» που έπαιρναν τη μορφή τυχαίων και άδικων επιδιορθώσεων. 
Ακόμα και οι υποστηρικτές του Μνημονίου (Ι και ΙΙ) εμφάνιζαν τα διάφορα τμήματα απλά ως ανεπιθύμητες μεν αλλά αναγκαίες θυσίες απλά για να εξασφαλισθούν νέα δάνεια! 
Δόθηκε έτσι η εντύπωση μιας χαώδους πορείας προς το άγνωστο - που δεν ήταν -, στην οποία όποιος μπορούσε επιχειρούσε να φορτώσει το κόστος στους άλλους.
Ετσι χάθηκε ο σκοπός, το θετικό μήνυμα που θα νομιμοποιούσε πραγματικά το εγχείρημα. Φυσικά το κλίμα έχουν επηρεάσει και οι ανακολουθίες κατά την εφαρμογή του πρώτου Μνημονίου.

Οι πιθανότητες να αποτύχει και το Μνημόνιο ΙΙ δεν είναι λίγες παρά την ενισχυμένη διεθνή επιτήρηση των ελληνικών Αρχών. 
Η διεθνής εποπτεία δεν εγγυάται την επιτυχία αν αποσταθεροποιηθούν η κοινωνία και η ελληνική πολιτική! Πολλά θα εξαρτηθούν όχι μόνον από τις εσωτερικές προσπάθειες, αλλά και από το διεθνές και ευρωπαϊκό περιβάλλον. Εκεί υπάρχουν αβεβαιότητες. Επιπλέον υπάρχουν δομικά προβλήματα στην ευρωπαϊκή κατασκευή. Η ευρωζώνη είναι μια νομισματική ένωση χωρίς την κατάλληλη πολιτική πτυχή! Αν και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί εξελίσσονται. Τέλος, ο κίνδυνος μιας «ελληνικής Βαϊμάρης», όπου σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό σύστημα και αδιαφανείς και ασταθείς συμμαχίες της παραδοσιακής ελίτ θριαμβεύει ο λαϊκισμός, είναι υπαρκτός αν και βέβαια σε… ηπιότερες μορφές.

*Ο Πάνος Καζάκος είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών

*πηγή: ΤΑ ΝΕΑ

1 σχόλιο:

  1. Χρηστος Χοντζεας8 Μαρτίου 2012 - 7:28 μ.μ.

    "Το μνημονιο ειναι μια ευκαιρια για οικονομικη αναπτυξη και επιχειρηματικη δραση";
    Εξηγησε μας μονο πως οταν τον ηδη υπερδανεισμενο,τον υπερδανειζεις,πως ακριβως τον "σωζεις";
    Επισης εξηγησε μας λαμμπρε δασκαλε,πως ακριβως ο τοκογλυφος-δανειστης σου ευνοειται απο μια πιθανη απακγυστρωση σου απο αυτον;
    Ακομα πες μας φωτεινε δημογεροντα, πως ακριβως τα πληρη,συνεχη και οριζοντια υφεσιακα μετρα,σε μια ηδη βαλτωμενη οικονομια μπορουν να δωσουν θετικα στοιχεια και να ανακαμψουν τα νουμερα;
    Πως δηλαδη οταν περικοπτεις απο την αγορα καθε τρεις μηνες 15-20% της αγοραστικης δυναμης (του τζιρου της δηλαδη) και παραπλληα με απανωτες φορομπιχτικες και ανηλεεις εισπρακτικες, στερεις απο το ΑΕΠ 10-15 μοναδες καθε εξαμηνο;

    Τι σε κανει να πιστευεις παμεγιστε,οτι ενω ολα τα οικονομικα,υφεσιακα μετρα τα οποια συνεστησε, η επεβαλε η τροικα δουλεψαν ρολοι (κυριολεκτω) δηλαδη αποφασιστικαν,ψηφιστικαν και ενταχθηκαν σαν "εργαλεια" ασκαρδαμυκτι, ενω εκεινα τα καταραμενα αναπτυξιακα,δομικα,θεσμικα,διαρθρωτικα και αλλα "ριξηκελευθα", μενουν κατα μια διαβολικη συμπτωση,συνεχεια στο ραφι και απαντες αδυνατουν να τα εφαρμοσουν,να τα παρακολουθησουν , ακομα και να τα επιβαλουν;

    Η απαντηση ειναι μια φυσικα σε ολα αυτα: Ποσως ενδιαφερονται για την "αναπτυξη" η την "λειτουργια" η την "παραγωγη" σου.
    Δεν ξερω κανεναν που να εχει μαγαζι στη μια μερια του πεζοδρομιου και να δινει τα φωτα του και την βοηθεια του στον απεναντι καταστηματαρχη,ωστε να τον βοηθεισει να ανακαμψει,να επανελθει σε αναπτυξιακους ρυθμους και τελικα να θεσει υπο αμφισβητηση το ιδιο του το μαγαζι.

    Τι στο διαολο,τι την κανατε την απλη λογικη; Την πεταξατε απο το παραθυρο;

    Τα "ανυπαρκτα" ορυκτα ειναι το θεμα.
    Εκεινα που γνωριζουν οι επικυριαρχοι (...μα φυσικα δεν ειμαστε ανεξαρτητο κρατος.Απο το 1830 στο αρμα του Αγγλοσαξωνισμου βρισκομαστε.Τα σημαιακια και οι επετιοι ειναι για τους κοιμισμενους)
    Τα οποια πρεπει να "βγουν" να εξορυχθουν, αλλα οχι για χαρη σου,ουτε δικης μου.
    Πρωτα υπερδανειζεσαι,υστερα υπογραφεις σε λευκα χαρτια "παραδωσεις ανευ ορων" και κατοπιν ερχονται και τα κακα μαντατα οτι "η δεχομαστε, η πεθαινουμε".
    Μονο που το χειροτερο δεν ειναι η οικονομικη δουλεια,αλλα η διαφθορα και η σαπιλα που προκληθηκε διαστρωματικα και καθολικα,καθιστωντας την πουστια μαγκια,την κλεψια ηρωισμο και την αρπαχτη υπερτατη ανδρεια.
    ΔΩστε τις τρυπες σας. Ειτε του σωματος,ειτε της γης σας,για να ζεισετε.

    Εκεινα λοιπον που παρουσιαζαν τοσα χρονια κατι "γραφικοι", μονο και μονο για να αποδυναμωνονται και να αχρηστευονται σαν θεματα.
    Εκεινα που αρνητο ο σκατοπαγκαλος ακομα και πριν μερικους μηνες. Οπως και ο αλλος ο σακατης γιος του Αντρεα. "ποια πετρελαια";

    Τα οποια ειναι κυριαρχα.
    Δεν ειμαστε μονο πετρες και φρυγανα. Και αυτο θα το διαπιστωσουν-δυστυχως δεμενοι χειροποδαρα- οι Ελληνες,συντομα.

    Το ασχημο δεν ειναι μονο να εισαι δουλος.
    Το ακομα πιο ασχημο ειναι να κοιτας τις αλυσιδες σου και να τις περνας για περικοκλαδες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Θέλετε να βάλετε ενεργό link στο σχόλιό σας; BlogU